زانستی

تێکچوونی چالاکیی زۆر و کەمی سەرنج یا ئەی دی ئێچ دی (ADHD) چییە؟

پێشەکی ئەی دی ئێچ دی (ADHD) کورتکراوەی Attention Deficit Hyperactivity Disorder ـە، کە بە کوردی پێی دەوترێت تێکچوونی کەمی سەرنج و فرەجووڵەیی. ئەم دۆخە کاریگەری لەسەر شێوازی بیرکردنەوە، فێربوون، تەرکیزکردن، ڕێکخستنی کارەکان و بەڕێوەبردنی ژیانی ڕۆژانە دەبێت. ADHD یەکێکە لە باوترین تێکچوونەکانی گەشەی دەماری (neurodevelopmental) لە منداڵیدا. زۆربەی جار بۆ …

درێژەی بابەت »

تێکچوونی دەروونیی توندی پێش مانگانە (PMDD )

بەشی یەکەم: پێشەکی و ناساندنی PMS و PMDD پێشەکی زۆرێک لە ئافرەتان لە تەمەنی منداڵبووندا، چەند ڕۆژێک پێش دەستپێکردنی سووڕی مانگانە، گۆڕانکاری لە جەستە یان باری دەروونییاندا هەست پێدەکەن. بۆ زۆربەیان، ئەم گۆڕانکارییانە سووکە و بە دوای دەستپێکردنی خوێنلێچوون خۆیان لەناودەچن. ئەم دۆخە بە ناوی نیشانەکانی پێش مانگانە (Premenstrual Syndrome …

درێژەی بابەت »

ئێمۆجی چییە و چۆن بە ئێستاندارد دەکرێت؟

ئیمۆجی یان ئیمۆجیەکان لە ڕاستیدا وێنەی چەمکی و زەردەخەنەن کە لە پەیامی مەجازی و ماڵپەڕە جیهانییەکاندا بەکاردەهێنرێن. ئیمۆجی لە ڕاستیدا بە واتای ئایدیۆگرام، یان هێڵی بینراو دێت. یان بە واتایەکی تر دەتوانین پێی بڵێین دەربڕینی گرافیکی هەست و هەستەکان. وشەی ئیمۆجی لە زمانی ژاپۆنیدا بە واتای وێنە دێت و لە …

درێژەی بابەت »

“ئیا” یان “ئێنکی”یەکان کێن؟

لەوحە گڵینەکانی سۆمەری کە دەوڵەمەندن بە چیرۆکی ئەفسانەیی، بەردەوامن لە وروژاندنی بنکۆڵی و خەیاڵی توێژەران و ئارەزومەندانی مێژووی کۆن. لە نێو ئەو نهێنییە زۆر سەرنجڕاکێشانەدا پرسی سەرچاوەی ئینکیەکانە، خوداوەندە سۆمەرییەکان کە پەیوەندییان بە دەسەڵاتە داهێنەرەکانەوە هەیە و کاریگەرییەکی سەرەکییان لەسەر چارەنووسی مرۆڤایەتی هەیە. تیۆرێکی بوێر، کە لەلایەن توێژەرانی وەک زەکەریا …

درێژەی بابەت »

نەخۆشی Covid-19

ڤیرۆس چیە؟ ڤیرۆس تەنۆچکەیەکی مایکرۆسکۆپی درمە کە تەنیا لە ئەگەری چوونەوە نێۆ خانە و بە کار هێنانی ئامێری نێۆ خانەکان دەتوانێ لە بەر خۆی بگرێتەوە و خۆی زیاد کات. بەو ڤیرۆسانە کە باکترییەکان دەتەننەوە باکتریۆفاژ دەگوترێ. ڤیرۆسی دیکە بوونیان هەیە کە گیانلەبەران و گیاکان دەتەننەوە. ئەگەر ببنە هۆی نەخۆشی، ئەوە …

درێژەی بابەت »

ئەزموون

”ئەزموون” (بە ئاڵمانی : Das Experiment ) ناوی فیلمێکی ئاڵمانیە کە لە ساڵی ٢٠٠١ دا لە لایەن ئۆلیڤیە هێرشبیگێلی دەرهێنەری ئاڵمانیەوە بەرهەم هێنراوە. ئەو فیلمە چیرۆکێکی راستەقینەیە کە لە کتێبێک بە ناوی ” ئەزموون – جەعبەی ڕەش” ەوە وەرگیراوە. ئەو کتێبە لە ساڵی ١٩٩٩ دا لە لایەن ”ماریۆ گیۆردانۆ” ەوە نووسراوە، …

درێژەی بابەت »

هارپ پڕۆژەیەکی نیزامی یان زانستی؟

High Frequency Active Auroral Research Program (HAARP)  پڕۆژه‌ به‌رنامه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ی یۆنێسفێری چالاك به‌ فرێكانسی بڵیند (هارپ) به‌رنامه‌یه‌كی ئه‌مریكاییه‌ به‌ دوو ئامانجی زانستی و نیزامی بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ سه‌ر چینی یۆنێسفێر (چینی سه‌ره‌وه‌ی ئه‌تموسفێری زۆه‌وی).  چالاكیه‌كانی هارپ گرێداوی بنكه‌ی هه‌وایی كریتله‌نده‌ و هێزی ئاسمانی و هێزی ‌ده‌ریایی وڵاته‌ یه‌كگرتووه‌كان‌ لە باری‌ داراییه‌وە‌ …

درێژەی بابەت »